اراده شده . و وقتى بگويند : رأيت عينا جاريه ( ديدم چشمه‌اى روان ) قيد « جاريه » قرينه است بر اراده چشمه و همچنين نسبت بهريك از معانى قرينه مناسب با آن را مىآورند . در مضارع نيز امر چنين است زيرا اينفعل به لحاظ اشتراكش بين حال و استقبال مشترك بين آن دو است بطورى كه اراده هر يك بخصوص نياز بقرينه معيّنه دارد از اينرو « لام » را قرينه اراده حال و « سين » و « سوف » را قرينه بر اراده استقبال قرار داده‌اند . و اساسا به همين جهت مشابهتش نام ى نرا مضارع نهاده‌اند چه آنكه مضارع يعنى مشابه . تقسيم دوّم : جامد - مشتق فعل جامد : عبارتست از فعلى كه داراى مصدر نباشد مانند : بئس ( بد است ) ، ليس ( نيست ) ، عسى ( اميد است ) ، نعم ( خوب است ) . فعل مشتق : عبارتست از فعلى كه داراى بوده و از آن اخذ شده مانند كليّه افعال . تبصره تمام افعال جامد غير متصرّف و كليّه افعال مشتق متصرّفند . تقسيم سوّم : متصرّف - غير متصرّف فعل متصرّف : عبارتست از فعلى كه داراى صيغه واحدى نباشد بكله صيغ چهارده‌گانه باضافه اقسام سه‌گانه : ماضى ، امر ، مضارع را دارا باشد مانند غالب افعال . فعل غير متصرّف : آنست كه چنين نباشد .